Powitanie to bardzo uniwersalny gest na świecie, ale w wielu miejscach przyjmuje on różne formy. W Polsce i reszcie Europy najbardziej rozpowszechnione jest podawanie ręki na powitanie. To, kto pierwszy podaje rękę opisane jest przez konkretne zasady savoir vivre’u. Jednak w różnych zakątkach świata podawanie ręki może nie zostać przyjęte tak, jak jesteśmy do tego przyzwyczajeni.
Symbolika uścisku dłoni w komunikacji międzyludzkiej
Podawanie ręki to zwyczaj znany od dawna, a jego celem jest skrócenie dystansu społecznego. Innymi słowy, jest to dobry sposób na powitanie, który zakorzenił się w kulturze europejskiej. Podawanie ręki to również czynność, wymagająca bezpośredniego kontaktu z drugą osobą. Uścisk dłoni sprawdza się więc w społecznościach, które cenią sobie właśnie kontakt fizyczny.
Oznacza to również, że w kulturach, które preferują dystans społeczny, podawanie ręki może oznaczać wtargnięcie w przestrzeń osobistą danej osoby. Takie zasady obowiązują na przykład w Chinach, Japonii czy Korei Południowej, gdzie bezpośredni kontakt fizyczny w relacjach służbowych i towarzyskich jest ograniczony do minimum.
W wielu społecznościach azjatyckich gest ten postrzegany jest jako zbyt intymny, szczególnie przy pierwszym spotkaniu. Przekroczenie tej niewidzialnej granicy może zostać odebrane jako brak szacunku dla lokalnych norm i obyczajów. Dlatego przed podróżą służbową lub turystyczną warto zapoznać się z podstawowymi regułami etykiety obowiązującymi w danym regionie.
Jak podawać rękę w różnych kulturach?
W kulturach, które cenią sobie podawanie ręki, gest ten może się różnić nawet tam. Istotna będzie tu długość i siła podawania ręki, to ile razy ręką potrząsamy oraz kontakt wzrokowy.
- Silne i pewne podawanie ręki cenione jest w Brazylii, USA czy w Polsce. Ręka powinna być podana w sposób, który jasno zasygnalizuje intencję rozmówcy. Ponadto, w kulturach zachodnich warto zwrócić szczególną uwagę na kontakt wzrokowy kiedy zaczniemy podawać rękę na powitanie. Unikanie wzroku rozmówcy może być uznane za niegrzeczne lub świadczyć o braku pewności siebie.
- Lekkie podawanie ręki będzie cenione na przykład w Wielkiej Brytanii czy Francji. W tych kulturach podawanie ręki jest więc uznawane za zasadę savoir vivre’u, z którą należy się szczególnie zaznajomić. Łatwo jest bowiem uścisnąć dłoń zbyt mocno, a to wywołać może mieszane reakcje.
Podawanie ręki i jego zasady są w tych kulturach istotne również pod względem dyplomatycznym. Jeśli naszym rozmówcą jest osoba, która podtrzymuje kulturę uścisku dłoni, warto wiedzieć, kto komu podaje pierwszy rękę, bo może odbić się to na stosunkach służbowych lub dyplomatycznych.
W kontekście biznesowym błąd w kolejności podawania ręki może zostać odebrany jako naruszenie hierarchii. W krajach skandynawskich natomiast liczy się równość, więc podanie ręki powinno być neutralne, bez dominacji jednej strony. W krajach arabskich mężczyźni mogą podawać sobie ręce wielokrotnie i dłużej niż w Europie, co jest oznaką szczególnego szacunku i zaufania.
Gdzie lepiej nie podawać ręki na powitanie?
Z drugiej strony, kraje takie jak Chiny, Japonia czy Korea Południowa to miejsca, gdzie lepiej nie podawać ręki na powitanie. Kultury te cenią sobie większy dystans w relacjach społecznych i podawanie ręki może być uznane za nachalne. W tych kulturach wschodnich zasady savoir vivre związane z powitaniem są nakierowane przede wszystkim na powitanie z dystansu.
Przeważnie można się tu spotkać z ukłonem, wraz ze złożonymi rękami. Ponadto jeśli dochodzi już do konieczności zapoznania się dwóch stron, przedstawić je sobie powinna osoba, która zna obie osoby. W kulturach azjatyckich istotny jest również ograniczony kontakt wzrokowy podczas powitania.
W Japonii głębokość ukłonu odzwierciedla poziom szacunku — im wyższa pozycja rozmówcy, tym niżej należy się ukłonić. W Tajlandii tradycyjnym gestem powitania jest „wai” — złożenie dłoni przed klatką piersiową i lekki ukłon głowy. Również w Indiach popularny jest „namaste” — podobny gest, traktowany jako wyraz pokory i szacunku.
W krajach muzułmańskich, takich jak Arabia Saudyjska czy Iran, mężczyźni nie podają ręki kobietom, chyba że kobieta sama wyciągnie dłoń. Nawet wtedy można spotkać się z odmową ze względów religijnych. Podawanie ręki lewą ręką w tych regionach jest poważnym naruszeniem etykiety — lewa ręka uważana jest za nieczystą.
Przygotowanie do kontaktu międzykulturowego
Podawanie ręki w różnych kulturach jest więc sprawą dość istotną, bo zasad savoir vivre jest, jak widać, wiele. Podczas przygotowań do rozmów służbowych czy towarzyskich warto więc sprawdzić, gdzie lepiej nie podawać ręki na powitanie, oraz gdzie podawanie ręki jest wręcz wymagane.
Przed wyjazdem służbowym lub prywatnym do nieznanego kraju kannależy poświęcić czas na zapoznanie się z lokalnymi zwyczajami. Coraz więcej firm organizuje szkolenia międzykulturowe dla pracowników delegowanych za granicę. Nawet kilka prostych wskazówek może uchronić przed niezręczną sytuacją i poprawić pierwsze wrażenie.
Warto również obserwować zachowanie lokalnych mieszkańców i dostosowywać swoje gesty do ich stylu komunikacji. Jeśli nasz rozmówca sam nie wyciąga ręki, lepiej nie inicjować tego gestu. Elastyczność i otwartość na różnice kulturowe to podstawa udanej komunikacji w międzynarodowym środowisku.
