Hemoroidy: objawy, leczenie i przyczyny powstawania

Hemoroidy to dość powszechny problem. Któż z nas nie widział jednej z tych reklam, w której główną rolę odgrywają dość wątpliwego uroku pośladki? Niestety ale popularność tej dolegliwości, nie przyczyniła się do zwiększenia świadomości na jej temat. Wielu z nas nie wie, co powinno się zrobić w takiej sytuacji, ani jak drastyczne mogą być skutki nieleczenia tej choroby. Mamy więc nadzieję, że ten artykuł pomoże wielu osobom w zmierzeniu się z tym potocznie (choć niesłusznie) wstydliwym kłopotem.

Czym są guzki krwawnicze?

Wiecie, że tak naprawdę ma je każdy z nas? Hemoroidy to bowiem nazwa jaką wielu z nas określa guzki krwawnicze. Wyglądają one jak poduszeczki wypełnione krwią i uszczelniają kanał naszego odbytu, a wraz ze zwieraczami pozwalają panować nad oddawaniem stolca i gazów. Stanowią integralną część anatomii każdego człowieka — bez nich nie bylibyśmy w stanie kontrolować funkcji wydalniczych.

Wraz z impulsem nerwowym, odczuwanym jako parcie, nasze guzki krwawnicze opróżniają się z krwi, umożliwiając wypróżnianie. Proces ten odbywa się zwykle bez najmniejszych dolegliwości. Co jednak gdy guzki krwawnicze są rozciągnięte, wypełniają się krwią ponad normę i nie opróżniają z niej do końca? Wtedy na skutek zalegania krwi dochodzi do stanu zapalnego, który obejmuje poszerzone sploty żylne oraz tkanki odbytu. Stan ten nazywamy rozwojem choroby hemoroidalnej, czyli żylakami odbytu. Chroniczne przepełnienie naczyń prowadzi do ich poszerzenia, obrzęku i utraty elastyczności — mechanizmy uszczelniające przestają działać prawidłowo.

Przyczyny powstawania żylaków odbytu

Osoby siedzące godzinami przy komputerze, kierowcy, kolarze, a nawet pasjonaci konnej jazdy — oto ludzie narażeni na hemoroidy. Siedzący tryb życia powoduje stały ucisk na naczynia krwionośne w obrębie miednicy, co zakłóca prawidłowy odpływ krwi żylnej z okolic odbytu i sprzyja jej zastojowi. Oprócz tej przyczyny, dużą rolę odgrywa jednak również dieta. Niewystarczająca ilość błonnika zawartego w owocach, pieczywie razowym, warzywach oraz kaszy, a także za mała ilość płynów, prowadzi do zaparć i wzmożonej pracy jelit. Wówczas w trakcie wypróżniania, rozciąga się błona śluzowa okolic odbytu, a długotrwałe parcie i przeciążenie poszerza sploty żylne.

Zaparcia zmuszają do przeciążania tkanek — każde wypróżnienie staje się wysiłkiem, który dodatkowo rozciąga naczynia. Warto wspomnieć również, że żylakom odbytu sprzyja ciąża oraz związane z nią zmiany hormonalne. W okresie ciąży wzrasta ciśnienie w jamie brzusznej, a poziom progesteronu osłabia ściany naczyń, czyniąc je bardziej podatnymi na rozciągnięcie. Hemoroidy dotykają też częściej osoby otyłe, uprawiające seks analny, a także osoby starsze, u których występuje mniejsze napięcie mięśniowe. Jak więc widać, osób, które mogą mieć problemy z hemoroidami jest sporo — czynniki te często nakładają się na siebie, zwiększając ryzyko wystąpienia objawów.

Objawy choroby hemoroidalnej

Pierwszy objaw choroby, którym jest świąd w okolicy odbytu, zazwyczaj jest niestety bagatelizowany, co opóźnia rozpoznanie. Swędzenie może występować w parze z uszkodzeniem śluzówki i skóry powstałymi w wyniku drapania oraz sączącą się wydzieliną. Wydzielina ta podrażnia skórę wokół odbytu, nasila dyskomfort i prowadzi do powstawania odparzenia. Chorzy często podczas wypróżniania obserwują niewielkie krwawienie — zazwyczaj są to jasnoczerwonej barwy smugi krwi na papierze toaletowym lub na powierzchni stolca, wynikające z uszkodzenia poszerzonych naczyń.

Z czasem dochodzi do wypadania guzka, który po wypróżnieniu jest wyczuwalny w okolicy odbytu. Pół biedy, jeżeli cofa się samoistnie (początkowe stadium), później jednak musimy mu pomóc, by wrócił na miejsce, aby nie dopuścić do obrzęku oraz zakrzepicy. W zaawansowanych stadiach guzki wypadają nie tylko podczas wypróżniania, ale także przy kaszlu, wysiłku fizycznym czy zmianie pozycji ciała — nawet drobny wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego wystarcza do ich przemieszczenia na zewnątrz. Nieleczony, wypadnięty guzek może ulec zakrzepicy — wówczas pojawia się nagły, silny ból, guzek staje się twardy i siny, a pacjent wymaga pilnej interwencji medycznej.

Metody leczenia hemoroidów

Chorzy często krępują się, uznając wszelakie niedogodności związane z tylną częścią ciała za wstydliwe. Całkiem niesłusznie! Lepiej jest zacisnąć zęby i schować dumę do kieszeni, zwłaszcza gdy chodzi o nasze zdrowie. Lekarz jest od tego, żeby pomóc, a wczesne zgłoszenie się do specjalisty znacznie zwiększa szanse na skuteczne, nieinwazyjne leczenie.

Powinniśmy się udać do lekarza pierwszego kontaktu, który wyda nam skierowanie do proktologa. Ten na podstawie wywiadu oraz badania per rectum, zazwyczaj jest już w stanie rozpoznać hemoroidy. Badanie to polega na przeprowadzeniu palcem wskazującym przez odbyt, co pozwala ocenić stan zwieraczy, wielkość i lokalizację guzków, a także wykryć ewentualne towarzyszące zmiany. Metodę leczenia wybiera się w zależności od zaawansowania choroby — we wczesnych stadiach wystarczają zmiany w diecie, stosowanie maści i czopków, natomiast w zaawansowanych przypadkach konieczne mogą być zabiegi operacyjne lub procedury małoinwazyjne, takie jak podwiązywanie gumkami czy skleroterapia.