Nerwica to podstępne zaburzenia psychiczne, które przyjmują postać różnych objawów. Niektórzy doświadczają napięciowego bólu głowy, inni mają problemy z koncentracją i pamięcią, zdarza się też brak motywacji i napady lęku. Zaburzenia te można, a nawet trzeba leczyć i to różnymi sposobami. Jak więc pokonać nerwicę?
- Czym jest nerwica?
- Jakie są objawy nerwicy?
- Jakie są przyczyny nerwicy?
- Jak leczyć nerwicę bez leków?
- Jakie zioła na nerwicę?
- Farmakoterapia w nerwicy
Czym jest nerwica
Nerwica to grupa zaburzeń psychicznych o różnym natężeniu i zróżnicowanych objawach. Bywa, że ta przypadłość określana jest mianem zaburzeń lękowych. Charakterystyczne jest to, że osoba cierpiąca na nerwicę jest świadoma swoich fobii i lęków, ale nie potrafi się ich wyzbyć. Pojawia się irracjonalny niepokój, strach, ale i zaburzenia wegetatywne.
W odróżnieniu od psychoz, w przebiegu nerwicy pacjent zachowuje kontakt z rzeczywistością i rozumie, że jego reakcje są nadmierne. To właśnie ta świadomość bywa dodatkowym źródłem dyskomfortu – chory wie, że jego lęk nie ma racjonalnego uzasadnienia, ale mimo to nie jest w stanie go kontrolować. Objawy mogą być łagodne i nie wpływać znacząco na codzienne funkcjonowanie, albo tak nasilone, że uniemożliwiają normalne życie zawodowe i społeczne.
Objawy nerwicy
Nerwica może objawiać się na różne sposoby. Można je podzielić na dolegliwości somatyczne, wśród których wymienia się zaburzenia wzroku i słuchu, trudności z oddychaniem, nadmierną wrażliwość na bodźce, napięciowy ból głowy, ból żołądka, kręgosłupa, serca, uderzenia gorąca, zaburzenia seksualne. Ponadto występować mogą również zaburzenia funkcji poznawczych, takie jak:
- natrętne myślenie
- zaburzenia pamięci
- trudności z koncentracją
- natręctwa ruchowe
Pojawiają się też zaburzenia emocji – osoba mająca nerwicę może doświadczać fobii, napadów lęku, braku motywacji, przygnębienia, bezsenności.
Warto zwrócić uwagę, że objawy somatyczne nerwicy mogą imitować choroby narządowe. Pacjenci często zgłaszają się do lekarzy różnych specjalności z powodu dolegliwości kardiologicznych, gastrologicznych czy neurologicznych, a rozległe badania diagnostyczne nie wykazują żadnych organicznych przyczyn. Taki obraz kliniczny powinien skłonić do konsultacji psychiatrycznej lub psychologicznej. Dodatkowo, przewlekły stres i napięcie emocjonalne mogą rzeczywiście prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia fizycznego, tworząc błędne koło wzajemnie nasilających się objawów.
Przyczyny nerwicy
Przyczyn nerwicy może być wiele. Często dotyka ona wrażliwych osób, pojawia się po silnych przeżyciach lub urazach psychicznych. Nerwica jest też reakcją na stres, szczególnie ten przewlekły. Zaburzenia lękowe mogą mieć miejsce również wtedy, kiedy jesteśmy przemęczeni.
Do czynników sprzyjających rozwojowi nerwicy należą również cechy osobowości ukształtowane we wczesnym dzieciństwie. Osoby o niskiej samoocenie, perfekcjoniści, ludzie z trudnościami w wyrażaniu emocji, a także ci, którzy dorastali w dysfunkcyjnych rodzinach, są bardziej narażeni na pojawienie się zaburzeń lękowych w dorosłym życiu. Istotną rolę odgrywają także czynniki genetyczne – nerwica może występować rodzinnie, co wskazuje na predyspozycje dziedziczne. Współczesny tryb życia, charakteryzujący się nieustannym pośpiechem, siedzącym trybem życia i nadmiarem bodźców, dodatkowo pogłębia ryzyko rozwoju nerwicy.
Leczenie nerwicy bez farmakoterapii
Nerwicę można leczyć różnymi sposobami, najczęściej jest to psychoterapia. Terapeuta stara się zrozumieć, co leży u podstaw problemu, co się stało, że chory doświadcza różnego rodzaju lęków i fobii. Celem specjalisty jest uświadomienie pacjentowi jego wewnętrznych konfliktów i wsparcie go w walce z problemami. Psychoterapia umożliwia uporanie się z trudnościami, zaburzeniami, rozwiązuje też bieżące konflikty.
Spośród metod terapeutycznych najczęściej stosowana jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), która koncentruje się na zmianie destrukcyjnych wzorców myślenia i zachowania. W ramach tej metody pacjent uczy się rozpoznawać i kwestionować irracjonalne przekonania, które wywołują lęk. Ponadto ekspozycja stopniowa na sytuacje lękowe – w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach – pozwala na oswojenie się z nimi i zmniejszenie siły reakcji emocjonalnej. Inne podejścia terapeutyczne, takie jak terapia psychodynamiczna, koncentrują się na nieświadomych konfliktach i doświadczeniach z przeszłości.
Oprócz psychoterapii warto wprowadzić do codziennej rutyny techniki relaksacyjne, takie jak:
- trening autogenny
- joga
- medytacja uważności (mindfulness)
- ćwiczenia oddechowe
Regularne stosowanie tych metod wspiera proces leczenia i pomaga w codziennym zarządzaniu stresem. Aktywność fizyczna, szczególnie aerobowa, również wpływa korzystnie na stan emocjonalny, obniżając poziom kortyzolu i stymulując wydzielanie endorfin. Istotną rolę odgrywa także zapewnienie dobrej jakości snu, co wspiera równowagę nerwową i poprawia ogólną odporność na stres.
Zioła wspierające w nerwicy
Oprócz psychoterapii możliwe jest też leczenie nerwicy ziołami. Mogą to być tabletki lub herbaty ziołowe. Wśród roślin o wysokich właściwościach leczniczych wymienia się korzeń kozłka lekarskiego, liście melisy lekarskiej, ziele męczennicy cielistej, szyszki chmielu zwyczajnego, kwiat lawendy lekarskiej, kłącze pieprzu metystynowego, kwiatostan lipy, ziele serdecznika oraz ziele dziurawca. Warto jednak wiedzieć, że zioła te działają uspokajająco i nie zawsze można po nich prowadzić samochód. Nie każdy może też spożywać zioła, niektórzy mogą być na nie uczuleni. Nie jest wskazane też łączenie niektórych ziół z konkretnymi lekami.
Preparaty ziołowe działają łagodnie i stopniowo, dlatego ich efekty terapeutyczne widoczne są dopiero po kilku tygodniach regularnego stosowania. Dziurawiec zwyczajny ma udokumentowane działanie przeciwdepresyjne, ale może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, w tym z antykoncepcją hormonalną i lekami przeciwzakrzepowymi. Melisa i lawenda wykazują działanie uspokajające i pomagają w zasypianiu, natomiast korzeń kozłka lekarskiego jest szczególnie skuteczny w stanach napięcia nerwowego i zaburzeń snu. Przed rozpoczęciem kuracji ziołowej warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza jeśli przyjmuje się inne leki.
Farmakoterapia w nerwicy
O leczeniu farmakologicznym nerwicy powinien zadecydować lekarz. Dobór odpowiednich preparatów zależny jest od tego, czy dana osoba zmaga się z nerwicą lękową, czy ma fobie, a może raczej obsesje. W leczeniu nerwicy stosuje się najczęściej leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe.
Spośród leków przeciwdepresyjnych najczęściej przepisywane są selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które mają korzystny profil bezpieczeństwa i stosunkowo mało skutków ubocznych. Działają one poprzez zwiększenie dostępności serotoniny w synapsach nerwowych, co poprawia nastrój i redukuje lęk. Leki z tej grupy wymagają jednak kilku tygodni regularnego przyjmowania, zanim wystąpią widoczne efekty terapeutyczne. W stanach ostrego lęku krótkotrwale stosuje się benzodiazepiny, ale ze względu na ryzyko uzależnienia ich podawanie jest ściśle kontrolowane i ograniczone czasowo.
Farmakoterapia powinna zawsze być prowadzona równolegle z psychoterapią – leki pomagają złagodzić objawy, ale to praca terapeutyczna pozwala na trwałe zmiany w sposobie myślenia i reagowania. Nie należy samodzielnie przerywać stosowania leków ani modyfikować dawek – każda zmiana w leczeniu powinna być konsultowana z lekarzem psychiatrą. Właściwie dobrana farmakoterapia w połączeniu z terapią psychologiczną daje najlepsze efekty i zwiększa szanse na pełne wyzdrowienie.
