Wózki jezdniowe znane są także pod nazwą wózki widłowe. Z pewnością każdy z nas widział takie urządzenie, ponieważ mają niezwykle szerokie zastosowanie w wielu branżach. Gdzie konkretnie, czym tak właściwie są, jak zdobyć uprawnienia? Na wszystkie te pytania odpowiadamy w poniższym artykule.
- Czym są wózki jezdniowe?
- W jakich branżach zastosowanie mają wózki jezdniowe?
- Jak zdobyć uprawnienia na wózki jezdniowe?
Czym są wózki jezdniowe?
Wózki jezdniowe są znanymi od lat 20. XX wieku pojazdami mechanicznymi kołowymi. Do ich napędu wykorzystywany jest silnik – głównie: elektryczny, akumulatorowy, benzynowy lub diesel. Wózki widłowe wykorzystuje się do przewożenia ciężkich ładunków (nawet do kilkudziesięciu ton) na niewielkie odległości, co sprawia, że stanowią nieodzowny element infrastruktury transportowej w zakładach produkcyjnych i magazynach.
W zależności od konstrukcji i przeznaczenia wyróżniamy następujące typy wózków jezdniowych:
- naładowne – przeznaczone do podnoszenia i układania towarów na regałach o różnej wysokości,
- unoszące – służące głównie do pionowego transportu materiałów,
- podnośnikowe – umożliwiające precyzyjne manipulowanie paletami w ograniczonych przestrzeniach,
- ciągnikowe – wykorzystywane do holowania przyczep i wózków transportowych,
- specjalne – dostosowane do specyficznych warunków pracy, np. w chłodniach, obszarach zagrożonych wybuchem czy przy pracy z niestandardowymi ładunkami.
W większości przypadków, do transportowania produktów za pomocą wózka jezdniowego konieczne jest ułożenie ich na paletach. Tzw. widlaki mogą być stosowane zarówno na otwartej, jak i zamkniętej przestrzeni. Warto podkreślić, że wózki jezdniowe, widłowe prowadzone mogą być jedynie przez wykwalifikowanych operatorów, którzy zdobyli uprawnienia w Urzędzie Dozoru Technicznego bądź (rzadziej) Instytucie Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego w Warszawie. Szkolenia pozwalające na uzyskanie uprawnień organizuje np. gdbhp.pl. Więcej o tym, jak zdobyć prawo do poruszania się nimi, znaleźć można w dalszej części artykułu.
W jakich branżach zastosowanie mają wózki jezdniowe?
Jak wspomniano wyżej, wózki widłowe mają niezwykle szerokie zastosowanie, ponieważ można wykorzystać je do bliskiego transportu przedmiotów o wysokiej masie własnej. Bardzo często stosowane w fabrykach, zakładach produkcyjnych oraz magazynach, a także portach. Kolejnymi z miejsc, gdzie wykorzystuje się wózki widłowe, są centra logistyczne i dystrybucji oraz hurtownie.
Handel detaliczny i dystrybucja
Wiele dużych sklepów, marketów oraz dyskontów również korzysta z wózków jezdniowych. Operatorzy wózków widłowych odpowiadają tam za sprawną organizację przestrzeni magazynowej, uzupełnianie towarów na półkach oraz obsługę dostaw. W centrach logistycznych wózki te stanowią podstawę efektywnego zarządzania przepływem produktów – od przyjęcia towaru, przez jego składowanie, aż po kompletację zamówień i wysyłkę.
Rolnictwo i przemysł drzewny
Ponadto wózki jezdniowe mają zastosowanie w rozwiniętych gospodarstwach rolnych i sadowniczych, gdzie służą do przewozu skrzyń z owocami, warzywami, worków z nawozami czy palet z produktami gotowymi do dystrybucji. Firmy zajmujące się obróbką drewna wykorzystują widlaki do transportu ciężkich kłód, desek oraz palet z wyrobami tartacznym i – w tych warunkach sprawdzają się zwłaszcza modele wyposażone w wzmocnione widły i zawieszenia przystosowane do pracy w trudnym terenie.
Budownictwo i transport lotniczy
Na lotniskach wózki jezdniowe wspierają obsługę cargo, a w budownictwie umożliwiają przemieszczanie materiałów budowlanych, prefabrykatów czy elementów wykończeniowych. Wszędzie tam używane są nie tylko do transportu, ale i usprawnienia prac rozładunkowych oraz załadunkowych, co bezpośrednio przekłada się na skrócenie czasu realizacji projektów i zmniejszenie kosztów operacyjnych.
Jak zdobyć uprawnienia na wózki jezdniowe?
Szerokie zastosowanie wózków jezdniowych w wielu branżach sprawia, że niezwykle pożądane na rynku pracy są osoby, które posiadają wymagane uprawnienia zezwalające na kierowanie tego typu pojazdem. Najczęściej stosowanym jest legitymacja UDT, którą można zdobyć, zdając składający się z dwóch części (teoretycznej oraz praktycznej) egzamin państwowy.
Kategorie uprawnień UDT
Zakres uprawnień zależny jest od kategorii zezwolenia. Wyróżniamy 3 podstawowe kategorie:
- III WJO – wózki jezdniowe podnośnikowe prowadzone i zdalnie sterowane (najwęższy zakres, obejmuje wózki o prostszej konstrukcji),
- II WJO – wózki jezdniowe podnośnikowe z wyłączeniem specjalizowanych (średni zakres, wystarczający dla większości zastosowań magazynowych),
- I WJO – wózki jezdniowe podnośnikowe, w tym specjalizowane (najszerszy zakres, umożliwiający pracę ze wszystkimi typami wózków).
Przygotowanie do egzaminu
Szkolenia pozwalające na zdobycie wymaganej wiedzy organizują profesjonalne firmy specjalizujące się w szkoleniach w zakresie obsługi urządzeń technicznych oraz BHP. Podczas kursu kandydaci poznają budowę i działanie wózków, zasady bezpiecznej eksploatacji, przepisy prawne oraz techniki manewrowania i pracy z różnymi typami ładunków. Część praktyczna odbywa się na specjalnie przygotowanych placach manewrowych, gdzie uczestnicy ćwiczą jazdę, precyzyjne ustawianie ładunków oraz procedury awaryjne.
Alternatywa – książka operatora IMBiGS
Ponadto uprawnieniem do obsługi wózka jezdniowego jest Książka Operatora wystawiana przez Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego w Warszawie. Pozwala ona na obsługę maszyn budowlanych, w tym wózków jezdniowych. Stanowi to rozwiązanie szczególnie przydatne dla osób pracujących równocześnie z wieloma rodzajami sprzętu budowlanego, gdyż jedna legitymacja może obejmować kilka kategorii urządzeń.
Dodatkowe wymagania
Warto podkreślić, że oprócz zdania stosownych egzaminów konieczne jest uzyskanie pozytywnego wyniku badań psychotechnicznych. Badania te oceniają zdolność do szybkiego reagowania, koordynację wzrokowo-ruchową, odporność na stres oraz inne cechy psychofizyczne niezbędne do bezpiecznego prowadzenia wózka jezdniowego. Ostatnim z wymogów stawianych przed przyszłymi operatorami wózków widłowych jest to, że muszą oni ukończyć 18. rok życia – jest to wymóg bezwzględny wynikający z przepisów dotyczących obsługi urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu.
